Szprychy kolejowe CPK (model piasta-szprychy)
Zaniechany kolejowy model "piasta-szprychy" z pierwotnej Koncepcji CPK (2017 r.), zakładający budowę sieci nowych linii kolejowych, w tym linii dużych prędkości, promieniście zbiegających się z całej Polski do węzła CPK pod Warszawą. Program obejmował docelowo ok. 2000 km "szprych" łączących nowe odcinki budowane przez CPK z modernizacjami PKP PLK. W praktyce do 2023 r. dla znaczącej części tras nie rozpoczęto prac studialno-projektowych. Audyty wewnętrzne z 2024 r. oraz opracowanie "Nowa droga CPK" z 2025 r. formalnie odeszły od modelu piasta-szprychy na rzecz policentrycznej, zintegrowanej sieci kolejowej (ZSK); część korytarzy, jak linia "Y", jest kontynuowana jako odrębne przedsięwzięcia, a pozostałe szprychy porzucono.
Pierwotny model piasta-szprychy z Koncepcji CPK (2017 r.) został zaniechany. Do 2023 r. dla ok. 500 km z zapowiadanych 2000 km linii nie rozpoczęto prac studialnych ani projektowych. Audyty z 2024 r. i opracowanie "Nowa droga CPK" z 2025 r. zastąpiły model piasta-szprychy policentryczną, zintegrowaną siecią kolejową (ZSK); przedstawiciele CPK określili dawne "szprychy" jako "bajkę". Część korytarzy (m.in. linia "Y") jest kontynuowana, pozostałe szprychy porzucono.
Jak poszło
Ocena: wstępne, stan na 15 lip 2026. To nasz odczyt, nie wyrok, i pokazujemy go tylko tam, gdzie mamy pod nim cytat ze źródła z listy poniżej. Z czterech osi 3 nie mają jeszcze oceny. Jak czytać tę sekcję
Kalendarium
- Ogłoszenie2017
- Pierwotny termin2040
Historia zmian
- 2017etap: ogłoszony
Znaczenie
Odejście od modelu piasta-szprychy oznaczało rezygnację z pierwotnie zapowiadanych ok. 2000 km linii zbiegających się do węzła CPK i zastąpienie ich policentryczną, zintegrowaną siecią kolejową. Według deklaracji Ministerstwa Infrastruktury do 2035 r. ma powstać ok. 1000 km nowych tras, m.in. w ramach budowy linii "Y" (Warszawa – CPK – Łódź – Poznań/Wrocław), programu "Kolej Plus" oraz prac nad CMK Północ. Zmiana koncepcji przesunęła horyzont i zakres inwestycji kolejowych związanych z CPK oraz stała się przedmiotem publicznego sporu o to, czy dawne "szprychy" były realnym planem, czy nierealnym harmonogramem.
Źródła 9 · 6 niezależnych · 7 zarchiwizowanych
Każdy fakt w tej karcie pochodzi z poniższych źródeł. Przy źródle – które pola potwierdza.
Niezależne liczymy tak samo, jak bramka wpuszczająca rekord do bazy: subdomeny i tytuły jednego wydawcy to jeden głos, Wikipedia zero. Stąd liczba niższa niż liczba odnośników. Wymagamy co najmniej trzech.
- [1]CPK przekonuje, że szprychy były "bajką". Wiceminister obiecuje 1000 km nowych linii kolejowych ↗zarchiwizowane ✓Money.pl25 sie 2025StatusOgłoszenieOpis niepowodzenia
StatusPrezentowana poprzednio sieć 'szprych' obejmowała zarówno nowe linie budowane przez CPK, jak i krótsze odcinki oraz modernizacje istniejących tras PKP PLK.
Ogłoszenie · Opis niepowodzeniaBajka o 'szprychach' z Koncepcji CPK (2017 r.) i późniejszych uzupełnień
- Rynek Kolejowy25 sie 2025EtapPierwotny terminDostarczenie
Etap · Dostarczenieprawie 500 km linii (z obiecanych 2 000 km) do 2023 r. nie rozpoczęły się nawet żadne prace studialne i projektowe
Pierwotny terminOstatnie inwestycje z poprzedniej Koncepcji CPK miały zakończyć się dopiero po 2040 r.
- Obserwator Logistyczny28 maj 2024Status
StatusObecnie trudno przewidzieć, które części projektu będą realizowane, a które zostaną porzucone
- Pasazer.com25 sie 2025
- [5]Strona główna podmiotu CENTRALNY PORT KOMUNIKACYJNY SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ ↗zarchiwizowane ✓Biuletyn Informacji Publicznej CPKInwestor
InwestorCENTRALNY PORT KOMUNIKACYJNY SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ
- Rynek Lotniczy
LokalizacjaPlanowana inwestycja położona jest na terenie województwa mazowieckiego, w powiecie grodziskim
- Rynek Kolejowy15 cze 2026Zakres
ZakresZamiast 10 "szprych" mamy 19 magistrali, które lepiej odpowiadają na potrzeby Polski
ZakresZSK obejmuje budowę 4700 kilometrów nowych torów, z czego 2700 to linie KDP (250 km/h i więcej), a reszta to linie konwencjonalne
- Klub Jagielloński18 cze 2026
- Finansowanie
FinansowanieZ potrzebnych 70 mld złotych, przewidziano pozyskanie 41 mld z emisji obligacji skarbowych i 23 mld zł z dofinansowania unijnego.
Finansowaniespółka rozważa także finansowanie ze środków pochodzących z kredytów z dedykowanych instytucji finansowych, jak EBI i EBOiR
FinansowanieW przypadku niektórych projektów przewiduje się realizację w formule Partnerstwa Publiczno-Prywatnego - łącznie chodzi o kwotę do 5 mld złotych.