Szprychy kolejowe CPK (model piasta-szprychy)
Zaniechany kolejowy model "piasta-szprychy" z pierwotnej Koncepcji CPK (2017 r.), zakładający budowę sieci nowych linii kolejowych, w tym linii dużych prędkości, promieniście zbiegających się z całej Polski do węzła CPK pod Warszawą. Program obejmował docelowo ok. 2000 km "szprych" łączących nowe odcinki budowane przez CPK z modernizacjami PKP PLK. W praktyce do 2023 r. dla znaczącej części tras nie rozpoczęto prac studialno-projektowych. Audyty wewnętrzne z 2024 r. oraz opracowanie "Nowa droga CPK" z 2025 r. formalnie odeszły od modelu piasta-szprychy na rzecz policentrycznej, zintegrowanej sieci kolejowej (ZSK); część korytarzy, jak linia "Y", jest kontynuowana jako odrębne przedsięwzięcia, a pozostałe szprychy porzucono.
Pierwotny model piasta-szprychy z Koncepcji CPK (2017 r.) został zaniechany. Do 2023 r. dla ok. 500 km z zapowiadanych 2000 km linii nie rozpoczęto prac studialnych ani projektowych. Audyty z 2024 r. i opracowanie "Nowa droga CPK" z 2025 r. zastąpiły model piasta-szprychy policentryczną, zintegrowaną siecią kolejową (ZSK); przedstawiciele CPK określili dawne "szprychy" jako "bajkę". Część korytarzy (m.in. linia "Y") jest kontynuowana, pozostałe szprychy porzucono.
Jak poszło
Ocena: wstępne. Sygnały wyłącznie tam, gdzie są udokumentowane.
Kalendarium
- Ogłoszenie 2017
- Pierwotny termin 2040
Historia zmian
- 2017 etap: ogłoszony
Znaczenie
Odejście od modelu piasta-szprychy oznaczało rezygnację z pierwotnie zapowiadanych ok. 2000 km linii zbiegających się do węzła CPK i zastąpienie ich policentryczną, zintegrowaną siecią kolejową. Według deklaracji Ministerstwa Infrastruktury do 2035 r. ma powstać ok. 1000 km nowych tras, m.in. w ramach budowy linii "Y" (Warszawa – CPK – Łódź – Poznań/Wrocław), programu "Kolej Plus" oraz prac nad CMK Północ. Zmiana koncepcji przesunęła horyzont i zakres inwestycji kolejowych związanych z CPK oraz stała się przedmiotem publicznego sporu o to, czy dawne "szprychy" były realnym planem, czy nierealnym harmonogramem.
Źródła 8 · 4 zarchiwizowane
Każdy fakt w tej karcie pochodzi z poniższych źródeł. Przy źródle — które pola potwierdza.
- CPK przekonuje, że szprychy były "bajką". Wiceminister obiecuje 1000 km nowych linii kolejowych ↗ zarchiwizowane ✓Money.pl 25 sie 2025StatusEtapOgłoszeniePierwotny terminPowód niepowodzenia
Status „Prezentowana poprzednio sieć 'szprych' obejmowała zarówno nowe linie budowane przez CPK, jak i krótsze odcinki oraz modernizacje istniejących tras PKP PLK."
Ogłoszenie „Bajka o 'szprychach' z Koncepcji CPK (2017 r.) i późniejszych uzupełnień"
- Rynek Kolejowy 25 sie 2025StatusEtapPowód niepowodzenia
Etap „prawie 500 km linii (z obiecanych 2 000 km) do 2023 r. nie rozpoczęły się nawet żadne prace studialne i projektowe"
Pierwotny termin „Ostatnie inwestycje z poprzedniej Koncepcji CPK miały zakończyć się dopiero po 2040 r."
- Obserwator Logistyczny 28 maj 2024StatusPowód niepowodzenia
Status „Obecnie trudno przewidzieć, które części projektu będą realizowane, a które zostaną porzucone."
- Pasazer.com 25 sie 2025StatusPowód niepowodzenia
Wykorzystanie „Nie będzie szprych, będzie system"
- Strona główna podmiotu CENTRALNY PORT KOMUNIKACYJNY SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ ↗ zarchiwizowane ✓Biuletyn Informacji Publicznej CPKInwestor
Inwestor „CENTRALNY PORT KOMUNIKACYJNY SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ"
- Rynek Lotniczy
locations[0].voivodeship „Planowana inwestycja położona jest na terenie województwa mazowieckiego, w powiecie grodziskim"
- Rynek Kolejowy 15 cze 2026EfektZakres
Zakres „Zamiast 10 'szprych' mamy 19 magistrali, które lepiej odpowiadają na potrzeby Polski"
Zakres „ZSK obejmuje budowę 4700 kilometrów nowych torów, z czego 2700 to linie KDP (250 km/h i więcej), a reszta to linie konwencjonalne"
- Klub Jagielloński 18 cze 2026EfektZakresStatus