Chciałem sprawdzić, czy naprawdę tyle się dzieje.

Dlaczego to powstało

Miałem wrażenie, że ostatnio w Polsce sporo się dzieje – dużo powstaje. Ale ta wiedza była rozproszona: pojawiała się w kolejnych newsach, które czytałem, i równie szybko znikała. Łatwo było ją przeoczyć albo z góry zbyć jako propagandę – z jednej i z drugiej strony.

Chciałem to sprawdzić – postawić hipotezę i ją zweryfikować, oddzielając twarde fakty od szumu mediów społecznościowych. Zacząłem więc używać własnych narzędzi AI, żeby każdy fakt potwierdzić względem źródeł – koszt, status, terminy, to, co faktycznie stoi i działa, i to, co się nie udało.

Kiedy zobaczyłem, ile z tego się broni – i ile nie – pomyślałem, że warto podzielić się tymi ugruntowanymi ustaleniami z innymi. Nie po to, żeby kogoś przekonać, tylko żeby każdy mógł sprawdzić sam. Stąd Projektometr.

Jak weryfikujemy

• Zasada nadrzędna: brak źródła → brak twierdzenia. Każdy fakt (koszt, status, etap, terminy, właściciel, powód niepowodzenia) ma przypisany cytat ze źródła, adres URL i datę pobrania. Czego nie da się potwierdzić, tego karta nie pokazuje. Jeden wyjątek nazywamy wprost: sześć osi wyniku to nasza ocena, więc surowy rekord w API niesie ją nawet bez cytatu, oznaczoną w outcome_grounding jako nieugruntowana. Na wszystkich sześciu osiach takich wartości jest 466 z 988, a karta nie rysuje ani jednej z nich. Niżej ta sama rzecz policzona wąziej, dla czterech osi obiecanych w tym punkcie.
• Próg wejścia. Koszt ≥ 500 mln zł albo status strategiczny (dlatego są też projekty cyfrowe, kosmiczne czy obronne poniżej tej kwoty).
• Sukces to nie zero-jedynka. Zamiast etykiety „sukces/porażka” pokazujemy fakty na kilku osiach: czy dostarczono, czy w terminie, czy w budżecie, czy jest wykorzystywane. Radom powstał – ale obsługuje 3% projektowej przepustowości. To widać w danych, nie w naszej ocenie.
• Cztery osie, ale nie po równo wypełnione. Ocenę efektu ma 338 z 383 rekordów. Za rozstrzygnięte baza uznaje 201 z nich. Wśród rozstrzygniętych oś dostarczenia ma udokumentowaną wartość w 167 przypadkach: dostarczono w 152, częściowo w 3, a w 12 źródło mówi wprost, że nie dostarczono. Wykorzystanie ma udokumentowane 118 rozstrzygniętych rekordów. Harmonogram 66. Budżet 22. Przy pozostałych 179 nie mamy werdyktu budżetowego, choć koszt wydrukowany na karcie ma 157 z nich. Przekroczenie budżetu mamy udokumentowane w 25 rekordach. Zmieszczenie się w nim w 2, a zamknięcie poniżej w 3. Te trzy ostatnie liczby biegną po wszystkich rekordach z oceną, nie tylko po rozstrzygniętych. Ani jednego wiersza z czterech osi nie pokazujemy przy 124 rekordach. Ukończony status ma 34 z nich.
• Porażki tak samo jak sukcesy. Projekty anulowane i zastąpione są w bazie z tym samym rygorem źródeł. Nie chowamy ich.
• „Wartość wg etapu”, nie „łączny koszt”. Kwoty są nominalne (ceny z różnych lat, bez korekty inflacyjnej) i są inwentarzem do porównań, a nie bilansem wydatków państwa. Stały kurs (EUR 4,30 / USD 4,00) dotyczy kwot zapisanych w obcej walucie. Część kwot w złotych to przeliczenia z obcej waluty, zapisane w naszych danych po kursie roku inwestycji, a nie po kursie serwisu, więc podzielenie ich przez nasz kurs nie odtworzy liczby z cytatu. Kwota, którą podaje źródło, stoi wtedy na karcie pod liczbą. Do sumy wchodzi 316 z 356 rekordów objętych agregatem. Pozostałe 40 nie mają potwierdzonego kosztu, więc liczą się do liczby projektów, a do kwoty wnoszą zero. Z 316 kwot wchodzących do sumy, 25 zapisaliśmy jako brutto, a 16 jako netto, więc suma miesza obie podstawy; przy pozostałych 275 (ok. 1195 mld zł) podstawy nie zapisaliśmy. Liczona w całości brutto, ta sama suma byłaby wyższa najwyżej o 283 mld zł (23% od kwot netto i od kwot bez zapisanej podstawy). Osobno poza tą sumą mamy 17 rekordów z potwierdzonym kosztem, łącznie ok. 373 mld zł – to projekty nadrzędne, których podprojekty liczymy zamiast nich (jak CPK), projekty anulowane i zastąpione, zakupy zagraniczne, przy których w Polsce nic nie powstaje, oraz jeden rekord trzymany wyłącznie dla kontekstu.
• Osie wyniku to warstwa ocenna i są ugruntowane słabiej niż reszta schematu. Z 760 wartości zapisanych na czterech osiach 266 nie ma pod sobą potwierdzonego cytatu ze źródła, które rekord wymienia, i dlatego karta ich nie pokazuje. Wiersz dostaje 492, a kolejnym 2 przeczy własne kalendarium rekordu. Osobno karty rysują 28 wierszy zakresu i strat; manifest ich nie obiecuje, więc w powyższych liczbach nie siedzą. Surowa ocena dalej wychodzi z /api/, bo jest naszym odczytem rekordu; przestaliśmy tylko podawać ją za ustalenie ze źródła.
• Oś budżetu jest najcieńsza i ma to strukturalną przyczynę, którą warto nazwać. Koszt zapisany jest przy 333 rekordach, a werdykt budżetowy przy 30. Nie dlatego, że nie szukaliśmy: kalendarium rekordu niesie dwie daty, termin pierwotny i bieżący, więc poślizg wychodzi z odjęcia dwóch pól, które i tak mają źródła, i stąd oś harmonogramu stoi na 100 rekordach. Koszt to jedna kwota, bez pary „planowano” i „wyszło”, więc przekroczenia nie da się policzyć – musi je nazwać samo źródło, jednym zdaniem porównującym obie kwoty. Polskie źródła publikują wartość kontraktu znacznie częściej niż takie porównanie. Znaczy to, że z tej bazy nie da się napisać zdania „X procent inwestycji przekracza budżet”, i lepiej, żebyś wiedział to stąd niż odkrył w połowie tekstu.
• Bramka cytatowa pracuje per pole, więc zdanie, które gruntuje koszt, nie docierało do osi budżetu, którą wprost popiera. Przejrzeliśmy potwierdzone cytaty kosztowe pod kątem sformułowań opisujących zmianę kwoty: znalezionych 18, z tego 8 przypięto pod oś, a 10 ma zapisany powód odmowy w /api/decyzje-osi.json. Bez decyzji nie zostało żadne; pilnuje tego bramka, która ten przegląd powtarza.
• Czego ta bramka nie sprawdza. Wymaga, żeby cytat stał pod tym polem i twierdził tę wartość, ale nie potrafi ocenić, czy ją naprawdę popiera, i żadna bramka tego nie zrobi. 465 z 492 pokazywanych wierszy stoi na dokładnie jednym zdaniu ze źródła, więc naciągnięty cytat nie ma tu drugiego, który by go zastąpił. Ostatni przegląd tej warstwy zdjął 22 cytaty z 296 dopisanych: dostępność mylona z eksploatacją, plan zamiast wyniku, prognoza zamiast rozliczenia. Cytat pochodzi wyłącznie z Wikipedii przy 54 wierszach, bo żadna inna referencja rekordu nie niesie cytatu o tej osi, a w liczniku źródeł niezależnych Wikipedia liczy się u nas jako zero. Podajemy te liczby, bo bez nich „brak źródła, brak twierdzenia” brzmiałoby szerzej, niż sięga.
• Podpis redaktora nie obejmuje całej bazy: ile rekordów go ma, mówi licznik w sekcji o stanie danych niżej, a karta każdego rekordu mówi, czy go ma. Dane są weryfikowane maszynowo względem źródeł i każdy fakt ma cytat, ale pełny przegląd redakcyjny jest w toku – dlatego karty bez podpisu noszą o tym adnotację, a my mówimy to wprost, zamiast zostawiać to do wyczytania z API.
• Dane makro trzymamy osobno. PKB, konwergencja, kilometry dróg to dane oficjalne (Eurostat, World Bank, GDDKiA) – kontekst, nie dowód, i nigdy nie mieszamy ich z kosztami projektów.

Jak czytać kartę projektu

Status i etap

Status mówi, czy inwestycja jest planowana, w toku, ukończona czy zatrzymana (anulowana, zastąpiona albo wstrzymana). Etap mówi, dokąd doszła: ogłoszenie, pozwolenia, przetarg, budowa, rozruch albo eksploatacja. Przy inwestycji zatrzymanej to etap, na którym stanęła. Plakietka to zwykle słowo statusu: „planowane”, „ukończone”, „anulowane”, „zastąpione”, „wstrzymane”. Tylko przy inwestycji w toku bierze słowo z etapu: „w budowie” przy budowie i rozruchu, „w przygotowaniu” przy ogłoszeniu, pozwoleniach i przetargu, „działa, w rozbudowie”, gdy obiekt już pracuje, a „w realizacji”, gdy etapu nie zapisaliśmy.

Cytat

Każdy fakt na karcie (koszt, terminy, status, etap, właściciel) stoi na cytacie: zdaniu przepisanym ze strony źródła, zapisanym z adresem i datą pobrania. Cytat ma odpowiadać stronie znak w znak; akapit o audycie niżej mówi, co już sprawdziliśmy, a co jeszcze nie. Cytat nie jest streszczeniem. Jeśli źródło ma literówkę, ma ją też cytat.

Brak poparcia

Twierdzenie, którego źródło nie popiera: mówi o czymś innym albo o przyszłości, zdania na stronie już nie ma albo wartość wywnioskowaliśmy sami, zamiast ją przepisać. Karta takich twierdzeń nie pokazuje i żadne pole na nich nie stoi. Zostają w warstwie dowodowej (/api/evidence.json) z werdyktem unsupported i powodem w nocie.

Osie wyniku

Sześć pytań: czy dostarczono, czy w terminie, czy w budżecie, czy obiekt jest wykorzystywany, czy zakres zgadza się z zapowiedzią i czy są straty. Wiersz osi pojawia się tylko wtedy, gdy stoi pod nim potwierdzony cytat. Z pierwszych czterech karta rozlicza się zawsze: podpis nad sekcją „Jak poszło” mówi, ilu wierszy brakuje i dlaczego (osi jeszcze nie oceniliśmy, ocena nie ma potwierdzonego cytatu albo przeczy jej kalendarium rekordu). Zakresu i strat podpis nie liczy, bo metodologia wyżej obiecuje cztery pierwsze osie; wiersz zakresu pojawia się przy ocenie z cytatem, a wiersz strat tylko przy udokumentowanej stracie. Brak wiersza nigdy nie znaczy, że wszystko jest w porządku.

Poślizg

Różnica między pierwotnym a ostatnim podanym terminem albo datą oddania: w miesiącach, gdy oba końce mają miesiąc, w latach, gdy któryś jest samym rokiem. Przy rekordzie ukończonym bez daty oddania liczymy go do ostatniego podanego terminu i karta to mówi; oddanie mogło nastąpić wcześniej albo później.

Ustalenie kontroli lub śledztwo

Kwota wskazana przez kontrolę państwową albo badana w śledztwie prokuratury. Nie wchodzi ani do sumy kosztów utopionych, ani do sumy odpisów; strona „Nie wyszło” podaje takie kwoty osobno. Sama nie mówi, czy komuś postawiono zarzuty.

Wartość wg etapu

Kwota, którą rekord zapisał na obecnym etapie: wartość kontraktu, budżet programu, szacunek albo koszt kwalifikowany UE, a podpis pod kwotą mówi, która z nich. To nie jest łączny koszt ani wydatek państwa.

Kiedy rekord trafia na listę „Nie wyszło”

Gdy ma status anulowany, zastąpiony albo wstrzymany, albo gdy źródło dokumentuje ubytek istotny wobec skali projektu, czyli od pięciu procent kosztu w górę: ustalony, wskazany przez kontrolę albo badany w śledztwie. Opóźnień i przekroczeń budżetu ta reguła nie liczy, więc strona główna podaje je obok, jako osobne ułamki. Stopę porażek liczymy tylko na rekordach ery bieżącej ukończonych albo zatrzymanych (anulowanych, zastąpionych, wstrzymanych), bo inwestycja w budowie albo w planach nie ma jeszcze wyniku w żadną stronę. Pełna lista: „Nie wyszło”.

Audyt dosłowności cytatów

We wrześniu 2026 r. sprawdziliśmy znak w znak potwierdzone cytaty pod statusem, datą oddania i osiami wyniku, na stronie źródła albo w kopii archiwalnej, a cytaty bez polskich znaków we wszystkich polach. Cytaty pod pozostałymi polami (między innymi etap, daty rozpoczęcia i planu, koszt, lokalizacje, właściciel, źródła finansowania) czekają na pełny przebieg. Poprawiamy partiami: parafrazy, zlepki kilku zdań przez „(...)”, przekłady i cytaty bez polskich znaków. Twierdzeń, których nota zawiera frazę „poprzedni zapis”: 711; zwykle nota przytacza stary cytat w całości, a wszystkie noty podaje /api/evidence.json. Część cytatów wciąż nie stoi na stronie znak w znak: jedne czekają na ręczne sprawdzenie, bo strona nie odpowiada, blokuje roboty albo składa tekst w przeglądarce, inne na kolejną partię. Potwierdzonych twierdzeń jest dziś 4860, a z werdyktem „brak poparcia”: 434.

Neutralność

Pokazujemy inwestycje z rządów różnych opcji, publiczne i prywatne, bez wskazywania, kto ma zasługę, a kto winę. Nie oceniamy polityków ani partii – pokazujemy fakty z linkiem do źródła i pozwalamy ocenić samemu. To nie jest strona żadnej opcji politycznej; neutralność jest tu warunkiem, nie ozdobą.

Źródła i sprostowania

Mediana to 6 źródeł na rekord, przy minimum trzech niezależnych, od którego mamy 4 udokumentowane wyjątki: to projekty złożone z odcinków, o których niezależne media piszą osobno, nigdy o całości. Większość odnośników prowadzi do mediów, ogólnych i branżowych. Do domeny gov.pl prowadzi 352 z 2391. To nie jest cała administracja: strony inwestorów i urzędów miast mają zwykle własne domeny, więc ta liczba mówi o domenie, a nie o rodzaju źródła. Do Wikipedii prowadzi 157, a ta w liczniku niezależnych źródeł liczy się jako zero. Trwałą kopię w archiwum ma 1847 odnośników. Kluczowe fakty mają dodatkowo cytat ze źródła. Znalazłeś błąd albo wiesz o projekcie, którego brakuje? Napisz: kontakt@projektometr.pl – każde zgłoszenie sprawdzamy u źródła. Baza jest otwarta i maszynowo czytelna (zob. dla deweloperów i AI).

Jak cytować

Rekord cytuj z nazwą, adresem karty i datą, w której go czytasz. Karta podaje datę ostatniej weryfikacji, a treść może się zmienić przy kolejnym przeglądzie. Przykład:

Projektometr, „Lotnisko Warszawa-Radom (rozbudowa portu Radom-Sadków)”, https://projektometr.pl/projekt/lotnisko-warszawa-radom/, dostęp 10.09.2026.

Odpowiedzi API (poza plikami migawek) mają pole release.commit. Kod serwisu jest zamknięty, więc to identyfikator wydania, a nie adres, pod którym odtworzysz dane. Samodzielnie odtworzysz pięć pól każdego rekordu (status, etap, koszt, waluta kosztu, bieżący termin) z datowanych migawek wymienionych w /api/snapshots/index.json. Raz zapisanej migawki nie przeliczamy z nowszych danych. Zdanie ze źródła cytuj za źródłem, a nie za nami. Karta podaje przy nim adres i datę z opisu źródła (zwykle datę publikacji); datę pobrania każdego cytatu podaje /api/evidence.json w polu retrieved_at.